24 December

Eerst dacht ik nog dat de dagelijkse gang naar mijn moeder tijdrovend was. Nu ik een paar nachten bij haar heb geslapen weet ik dat het nog heel wat erger kan. Het is natuurlijk een rare week met alle sneeuw, en niet te vergeten: de kerst. Sinds sinterklaas vertrokken is heeft mijn moeder het de hele tijd over alle mensen die kerstkadootjes kopen voor onder de boom. Ik heb nog even gedacht aan bewuste manipulatie maar inmiddels ben ik er wel van overtuigd dat het een kinderlijk verlangen is naar oude tradities. Ze is er gewoon continu mee bezig. Op een gegeven moment, misschien wel doordat ze met al haar kinderlijkheid een soort moederinstinct bij mij los maakt, maar misschien was het ook gewoon een vlaag van verstandsverbijstering, ben ik gezwicht en kerstkadootjes gaan inslaan. Dat was een ramp waar ik verder niet over zal uitweiden omdat het volgens mij een universeel herkende ramp is. Althans, alle zuchtende en steunende en tassen sjouwende moeders, meestal geen vaders, bevestigen elkaars geweeklaag tijdens het wachten in de lange rijen voor de kassa's.
Het oorspronkelijk bij ons thuis geplande kerstdiner waarbij behalve mijn moeder nog meer (schoon-)familie is uitgenodigd, hebben we vanwege de sneeuw en het vermijden van de onvermijdelijke taxiritjes om mijn moeder te halen en vervolgens weer thuis te brengen, verplaatst naar het huis van mijn moeder. En ook dat levert vele onaangename uurtjes Albert Heijn op.

Mijn continue aanwezigheid heeft gevolgen voor de zelfredzaamheid van mijn moeder. Dat is dus een lastig dilemma: ik wil haar helpen, zeker omdat ze nu moeilijk loopt na haar valpartij, maar na één of twee keer helpen rekent ze er al helemaal op dat ik het altijd doe. Sterker nog, ze weet soms niet eens meer dat of hoe iets moet gebeuren. Na twee dagen zegt ze zelf dat ze de paarden maar weer eens moest voeren omdat ze het anders verleert. En dat is ook zo. Ze weet namelijk na twee dagen al niet meer waar het hooi ligt.
Ik zie nu ook hoe ze leeft. Dat ze 's avonds met al haar kleren aan, inclusief haar dikke coltrui, in bed kruipt in een veel te warme slaapkamer, de tv aanzet waar ze vervolgens bij in slaap valt, zodat het ding de volgende ochtend nog steeds herrie staat te produceren. Dat is niet erg, ze gaat er niet dood aan, maar ik kan het dan toch niet laten om te proberen haar beetje bij beetje te sturen naar hoe ik vind dat het beter is. En eigenlijk geldt dat voor heel veel: haar eetgewoontes, lichamelijke verzorging, huishouden, verzorging van de beesten. Het is lastig om te balanceren op de scheidslijn tussen haar eigen levenswijze respecteren en bijsturen omdat ze zichzelf en haar omgeving verwaarloost.

Ze wil veel van haar buitenlandse kennissen bellen voor de kerst en om te vertellen dat ze Alzheimer heeft en daardoor niet kan schrijven, het is wel triest, net of ze afscheid aan het nemen is. Ik moet de nummers opzoeken en naast haar gaan zitten als ze belt omdat ze steeds van alles moet vragen. Ze praat in een taal die ik niet goed kan verstaan maar ik begrijp er genoeg van om op het juiste moment, als ze mij vragend aankijkt, te zeggen "Alzheimer" of "eind januari" als ze wil vertellen wanneer mijn zus komt of "83" als naar haar leeftijd wordt gevraagd. Maar elke keer is ze weer heel blij als ze een oude kennis heeft gesproken. Ze praat er nu eigenlijk heel openlijk over, ook tegen de buren, en ik kan aan haar merken dat ze het ook heel prettig vindt om erover te kunnen praten.

Met de thuiszorg gaat het goed. Ze heeft er veel vertrouwen in en geniet van de aandacht. Tijdens het zorgoverleg besluiten we dan ook dat het goed is om de zorg op te voeren. Maar niet te snel, voorlopig worden de uren uitgebreid van de vaste begeleiders die ze nu al kent. En vervolgens gaan we proberen haar enthousiast te maken voor de dagbehandeling, waar ze meer geactiveerd zal worden en meer aanspraak heeft.

Vanavond is het kerstavond, dat is voor haar de traditionele 'pakjesavond' en mijn moeder geniet als een klein kind van alles wat ze krijgt. Mijn zussen bellen allebei en ze heeft ook nog een pakket met kadootjes opgestuurd gekregen. Eén van de dingen die ze krijgt is het boek "Oma, vertel 's". Dat is een boek met vragen over haar leven, waarbij het de bedoeling is dat ze die beantwoordt waardoor er een soort levensboek ontstaat. Maar ze kan niet meer schrijven en dus hebben we bedacht dat onze kinderen haar gaan interviewen aan de hand van die vragen en dat vastleggen op film. Zo kan ze later misschien zelf nog genieten van haar eigen verhalen. Ze is zeer verrukt over het boek, kijkt er even in en begint bij de vraag met wat voor speelgoed ze vroeger speelde, gelijk enthousiast te vertellen over een grote pop die ze had. Ze kan zich nu nog veel van vroeger herinneren, waarschijnlijk zal dat niet zo lang meer duren.

Morgen wordt het weer een drukke dag. Het is nog steeds glad en mijn moeder heeft nog steeds pijn aan haar knie en haar rug. Ik weet niet hoe lang ik nog bij haar blijf bivakkeren maar ik vraag me inmiddels wel af hoe ik er weer weg kan komen.

27 December

Op eerste kerstdag zit mijn moeder huilend aan het ontbijt. Ze heeft 's nachts naar een film zitten kijken over de eerste wereldoorlog en dat laat haar niet los. Ze zegt dat ze het zelf allemaal heeft meegemaakt. Dat ze toen nog niet eens geboren was maakt voor haar niet uit, ze kan het zich allemaal nog levendig herinneren. 
Het is de hele dag druk. Ze vindt het gezellig maar ik kan merken dat ze het ook heel erg vermoeiend vindt, net als wij trouwens. Tijdens het kerstdiner slaan de stoppen door en het duurt een minuut of vijf voordat er weer licht is. Mijn moeder, die toch altijd al als de dood is geweest voor allerlei ongrijpbare gevaren, zoals kortsluiting, blijft nog een hele tijd angstig en zegt dat ze die nacht geen oog dicht zal kunnen doen. Maar na een half uurtje is ze het gelukkig weer vergeten. Soms heeft haar ziekte voordelen.

Tweede kerstdag staat voor ons vooral in het teken van het opruimen van de restanten van de dag ervoor. Mijn moeder is moe, ze doet niets, hangt de hele dag een beetje voor de tv en valt af en toe in slaap. Mijn zus heeft foto's gestuurd van alle kinderen en kleinkinderen bij de kerstboom en dat vindt mijn moeder geweldig. Ze heeft erg veel zin om er heen te gaan.
Tijdens het overleg dat ik een paar dagen geleden met de thuiszorg heb gehad is het geplande bezoek aan mijn zus besproken en de thuiszorg raadt het af. Ze zeggen dat er een behoorlijk risico is dat de reis een flinke achteruitgang voor mijn moeder zal betekenen. Ik kan me er iets bij voorstellen, ik zie hoe hard ze af en toe achteruit gaat. Maar anderzijds zie ik ook hoe zij zich erop verheugt haar kleinkinderen en achterkleinkinderen te zien.  Een lastig dilemma waar mijn man en ik het een tijd over gehad hebben en uiteindelijk heb ik het met mijn moeder besproken. Ik heb haar eerlijk gezegd welke risico's de mensen van de thuiszorg zien en dat ik me daar ook wel iets bij kan voorstellen.  Maar mijn moeder wil absoluut gaan. Ze zegt dat haar leven totaal geen zin meer heeft als ze nou niets meer kan doen vanwege de risico's. En ik kan me haar reactie goed voorstellen, ze wil gewoon niet bij voorbaat 'achter de geraniums' gaan zitten als het nog niet hoeft.  

Wij gaan thuis eten en wat dingen doen die gedaan moeten worden en we laten mijn moeder beloven dat ze zelf een maaltijd in de magnetron opwarmt. Maar als we om een uur of half negen bij haar terug zijn, ligt ze op de bank onder een deken. Ze heeft niets gegeten en ze raakt geirriteerd als ik ernaar vraag. Mijn man, die veel tactischer is dan ik, maakt gewoon een maaltijd voor haar en zet haar aan het eten. Van hem accepteert ze veel meer. Later op de avond, als wij aan ons bed toe zijn, is het nog een hele klus om haar naar bed te krijgen. En op de een of andere manier gaan wij niet meer rustig naar bed als zij nog niet in bed ligt.

Vandaag verloopt rustig. Het is spekglad door het dooien en 's nachts weer opvriezen. Op de wegen is het goed te doen maar rondom het huis van mijn moeder kan je bijna niet lopen dus mijn moeder kan nog niet naar buiten, ook al gaat het gelukkig met haar knie en rug weer een stukje beter. Vanmiddag moeten we naar een verjaardag en is mijn moeder alleen thuis. Als we aan het eind van de middag weer terug rijden, gokken we allebei dat ze weer op de bank ligt te slapen, maar dat blijkt niet het geval te zijn. Ze loop buiten, zegt dat ze net de paarden hooi heeft gegeven maar dat ze niet met de hond uit durft omdat het zo glad is. Dat valt dus mee. Ze heeft de paarden veel te weinig gegeven, maar ze heeft er in ieder geval uit zichzelf aan gedacht en het ook gedaan. Misschien komen we dan toch nog eens weg; iets waar we de laatste dagen al ernstig aan twijfelen.