28 December

Mevrouw T van de thuiszorg komt vandaag extra lang en ze heeft het met mijn moeder onder andere over het reisje naar mijn zus en de kleinkinderen, dat voor februari gepland staat. Ik had het er met mijn moeder vorige week al over gehad, over het risico van achteruitgang na zo'n onderneming. Toen piekerde ze er niet over om niet te gaan, maar nu T het er met haar over heeft, verandert ze ineens wel van gedachten. Ze wil het risico niet lopen, ook al wil ze iedereen nog zo graag zien. We zullen het nog even aanzien, hoe ze er volgende week over denkt, maar ik denk eigenlijk dat ze niet meer wil gaan. Mijn man zegt zelfs dat ze diep in haar hart misschien helemaal niet wilde gaan. Ze wil iedereen wel heel graag zien maar ziet misschien ook heel erg op tegen de drukte en het gedoe van reizen, al zal ze dat niet zo gauw toegeven. Misschien heeft hij wel gelijk. In ieder geval dient zich gelijk een ander probleem aan: als zij niet gaat, kunnen mijn man en ik ook niet, want we kunnen haar niet alleen achter laten, zelfs niet met extra hulp van de thuiszorg.

Het is net of mijn moeder een kind is geworden, in ieder geval is de zorg die zij vergt vergelijkbaar met die voor een klein kind. En aangezien we ook nog een paar 'echte' kinderen hebben, moeten we onze zorg verdelen. En dat is best lastig. We kunnen niet op twee plekken tegelijk zijn, onze kinderen hebben geen zin om de hele tijd bij hun oma te zitten en mijn man en ik vinden het wel zo gezellig om samen te zijn. En dat is dus een onoplosbare puzzel. Nu het kerstvakantie is, logeren de kinderen vaak bij vriendjes en zijn ze soms alleen thuis, maar vanaf volgende week begint het echte leven weer en moet het ouderlijke gezag weer in ere hersteld worden. En dan komt het er waarschijnlijk op neer dat ik vooral bij mijn moeder zit, zeker gezien de winterse weersvoorspellingen, en mijn man bij onze kinderen. Lekker gezellig dus. Maar we hebben nog geen andere oplossing kunnen bedenken.
Voor oudjaarsavond hebben we ook al zo'n compromis bedacht: we eten met z'n allen bij mijn moeder en blijven daar tot zij, hopelijk zonder al teveel tegenstribbelen, in bed ligt, en gaan dan naar huis, waar de kinderen om middernacht willen zijn vanwege hun vrienden, feestjes en vuurwerk.

Mijn moeder krijgt veel kerstkaarten en elke keer zegt ze dan dat we die goed moeten bewaren omdat ze nog een kerstkaart moet terug sturen. Als ik dan zeg dat ze al aan iedereen kerstkaarten heeft gestuurd, kijkt ze me aan of ze het in Keulen hoort donderen. Ze weet er niets meer van. Ze weet ook niets meer van het kerstdiner.

30 December

Vanmorgen ben ik laat uit de veren en ik hoor mijn moeder de buitendeur uit gaan. Uit het raam kan ik zien dat ze met de hond naar buiten is, balancerend tussen de stukken ijs door, het is nog steeds spekglad. Ze komt niet ver: de uitrit uit en dan weer terug, ondertussen luid scheldend op haar hond, die aan de riem trekt omdat hij verder wil dan alleen de uitrit. Vervolgens gaat ze de paarden voeren maar laat daarbij de buitendeur open staan, zodat de hond met riem en al, luid blaffend om niets, de uitrit uit en het bos in rent. Fijn. Als ik de hond eindelijk te pakken heb, laat ik hem gelijk maar even goed uit, wat ook hoog nodig blijkt. Mijn moeder trakteert intussen de paarden op een handje hooi. En hoewel de uitvoering te wensen over laat, ben ik toch wel blij dat ze er wel aan denkt dat die beesten verzorgd moeten worden.

Als mevrouw B komt, gaat het gesprek op een gegeven moment ook weer over 'het reisje' en weer zegt mijn moeder dat ze het niet aandurft. Maar ze heeft er vreselijk veel moeite mee. Begrijpelijk, want "nee" zeggen tegen dit reisje betekent eigenlijk ook dat ze nooit meer op pad zal gaan en dat besef lijkt nu ineens een beetje meer door te dringen. B heeft oliebollen meegebracht en die eten we bij de koffie op. Het is moeilijk. Mijn moeder is depri en er is eigenlijk niets te zeggen om de pijn te verzachten. We komen wel met verhalen over mensen die het nog zwaarder hebben (maar wat is "nog zwaarder"?) of met grappige anekdotes om de aandacht af te leiden en mijn moeder praat zelfs 'beleefd' mee, maar het is duidelijk dat er vandaag weer iets geknakt is in haar. Ik zit de hele verdere middag met haar op de bank. We kijken naar het schaatsen en ondertussen praat ze over vroeger, eindeloze verhalen over vroegere vriendjes en over gebeurtenissen waar ze met mijn vader is geweest en steevast praat ze tegen mij alsof ik erbij ben geweest. Na het eten zet ik een mooie film op waardoor ze eindelijk even anderhalf uur haar mond houdt.
Als ik dan daarna even aan het werk ben, komt ze weer twee keer naar boven om te vragen of ik het niet te koud heb en of ze nog iets voor me kan doen. Dat doet ze steeds. Misschien goed bedoeld maar af en toe krijg ik er een sik van. Gisteren kwam ze ook steeds boven vragen of ze nog iets voor me kon doen en toen heb ik op een gegeven moment geroepen "ja, me met rust laten", maar dan voel ik me gelijk weer lullig. En nu dus ook weer. Als ik beneden kom, staat ze in de keuken en zegt, half huilend, dat ze maar naar bed gaat. Dus dan praat ik maar weer even met haar en ineens bedenk ik me dat ik gisteren tussen alle rotzooi een oud schetsboek van haar had gevonden en dat geef ik haar. Het is een schetsboek met tekeningen die nog uit de oorlog dateren en er zitten hele verhalen aan vast, natuurlijk. Met steeds krommer wordende tenen luister ik weer een uurtje naar belachelijke complottheorieën over hoe haar verloofdes werden ingepikt en verkracht door boze buurmeisjes voordat ik haar voorzichtig naar haar bed dirigeer, waar ik dan voor de driehonderdachtendertigste keer moet uitleggen hoe de tv aan moet.
En dan kan ik even gaan uitpuffen onder de douche.

1 januari 2010

Gelukkig nieuwjaar voor iedereen!
Een heel nieuw jaar voor de boeg en ik ben erg benieuwd wat dit jaar gaat brengen maar wat mijn moeder betreft vrees ik het ergste. En omdat ik denk dat het waarschijnlijk de laatste keer is dat ze de jaarwisseling enigszins bewust mee heeft kunnen maken zijn we gisteravond dan ook tot na middernacht gebleven en hebben het hele ritueel met olliebollen en champagne samen met haar doorstaan. Dit in tegenstelling tot onze plannen en die van onze kinderen, maar we konden het allemaal niet over ons hart verkrijgen om haar gisteravond om tien uur alleen achter te laten.
We zijn om half één naar huis gegaan zodat de feestjes met enige vertraging alsnog bijgewoond konden worden.
Vandaag moet ik de thuiszorg vervangen met het pleister plakken en als we aan het eind van de ochtend bij mijn moeder zijn heeft ze het er steeds maar over dat er vandaag 'een nieuw iemand' komt voor de pleister, zelfs als ik die al lang geplakt heb. Terwijl mijn man en zoon vloerbedekking in haar oude slaapkamer leggen, maak ik de badkamer en keuken schoon en doe ik de was, die ik gisteren al had gedaan, opnieuw. Mijn moeder heeft namelijk een zakdoekjes-obsessie, ze stopt overal papieren zakdoekjes in en gisteren ben ik blijkbaar, zelfs nadat ik al haar broekzakken drie keer heb gecontroleerd, toch een zakdoekje vergeten dat misschien wel verstopt zat in een onderbroek. En papieren zakdoekjes in de wasmachine zijn dus echt een ramp; alles zit onder de kleine witte snippertjes zakdoek, die vastgeplakt zitten en die je er bijna niet meer af krijgt. Flink uitschudden van het wasgoed maakt alleen maar dat je als een soort Vrouw Holle zelf ook helemaal van top tot teen onder de witte pluizen zit. Ik loop vreselijk zitten vloeken wanneer ik erachter kom en mijn moeder voelt zich gelijk heel schuldig, ondanks dat ik gelijk zeg dat het mijn eigen schuld is omdat ik de was niet goed genoeg heb gecontroleerd van te voren.
Naast papieren zakdoekjes gebruikt mijn moeder nu ook tena-lady verbandjes omdat ze steeds vaker "druppeltjes verliest" zoals ze het zelf noemt. Ik heb haar moeten uitleggen hoe ze die dingen moet gebruiken en zo simpel als dat lijkt, zo ingewikkeld kan het zijn. Een uiterst genante vertoning, waar zij overigens minder moeite mee lijkt te hebben dan ik. Het duurt een hele tijd voordat ze snapt dat ze ze in haar onderbroek moet stoppen en niet tussen onderbroek en spijkerbroek in.
Vanmiddag gaan we koffie drinken bij mijn schoonmoeder en mijn moeder gaat mee. Ze zegt dat ze wel mee moet gaan omdat het anders zo zielig is voor mijn schoonmoeder als er niemand komt. Ach ja, we laten haar maar in de waan dat ze onmisbaar is. Mijn schoonmoeder vraagt aan mij, zo zachtjes dat mijn moeder het wel kan horen: "lust ze wel oliebollen? Of zal ik het aan haar zelf vragen?". Zoals je aan de moeder van een baby vraagt of 'ie een snoepje mag. Uiterst pijnlijk maar als mijn moeder het al gehoord heeft, is ze het gelukkig waarschijnlijk weer snel vergeten.
Onderweg vraagt mijn moeder aan mijn man wanneer het nou oudjaar is. Dat het al nieuwjaar is, lijkt voor haar het 'nieuws van de dag' te zijn.

Vanavond kijkt mijn moeder naar Ciske de Rat op tv, terwijl mijn man en ik even rustig met onze eigen dingen bezig kunnen zijn. Die eigen dingen zijn deels het stiekem uitzoeken en opruimen van spullen die toch een keer opgeruimd moeten worden. Opruimen is in dit geval een eufemisme voor 'weggooien' moet ik eerlijk bekennen, maar ik doe het netjes, ik ruim geen dingen op die nog niet opgeruimd mogen worden. Ciske de Rat duurt lekker lang en aan het eind ben ik net thee aan het zetten als mijn moeder voorbij komt rennen naar de badkamer. Ze heeft weer wat druppeltjes verloren en moet een schone onderbroek aan.  Dus ik vraag of ze 'die verbandjes' niet gebruikt. "Jawel hoor, die zijn prima" zegt ze. Vragen waarom ze dan toch een schone onderbroek aan moet leidt niet tot een begrijpelijk antwoord maar als ik om de hoek van de deur gluur zie ik dat ze het verbandje toch weer aan haar spijkerbroek heeft vastgeplakt.

2 Januari

"Pedicure" staat er vandaag in de agenda, en al vroeg ook, dus uitslapen is er helaas niet bij. Ik parkeer mijn moeder op een stoel bij het bad zodat ze haar voeten even kan laten bungelen in een Badedas sopje, want tijd om helemaal in bad te gaan is er niet meer. Ondertussen verzorgen mijn man en ik de beesten, laten we de auto warm draaien en krabben het ijs eraf, maken koffie en boterhammen en jagen daarna mijn moeder op om snel te drinken en te eten en daarna haar jas aan te trekken. We komen een paar minuten te laat bij de pedicure, maar dat is niet zo erg. Tijdens de behandeling heerst er af en toe een babylonische spraakverwarring als de pedicure probeert mijn moeder te overtuigen van het nut om een middeltje tegen schimmelnagels elke dag op haar tenen te smeren, terwijl mijn moeder het al lang weer ergens anders over heeft en tenslotte zegt dat ze er niet over piekert en dat het allemaal onzin is en nergens voor nodig om aan die spelletjes mee te doen, en zeker niet elke dag. In gedachten is ze zich dan waarschijnlijk aan het wapenen tegen alle pogingen om haar naar de dagbehandeling te krijgen. De pedicure geeft het op en dan beloof ik haar maar dat ik zal proberen ervoor te zorgen dat het middeltje dagelijks gesmeerd gaat worden. Het is in ieder geval wel nodig, de teennagels van mijn moeder zien eruit als de klauwen van een grizlybeer.

Na drie kwartier staan we weer buiten en gaan we naar het dorp. Ik heb gisteren het versleten badkamerkleedje naar de vuilnisbak gepromoveerd en aangezien de tegelvloer aanvoelt als een ijsvloer, wil ik een nieuw kleedje kopen. In het dorp moet mijn moeder naar de wc. Natuurlijk. We zoeken dus een kroegje op. Ik ga zitten en bestel koffie en zij gaat naar de wc. Als de koffie er al lang is en ik net begin te denken dat ze wel erg lang weg blijft, zie ik de kroegbaas met een groot mes naar de wc lopen. Ik ga dus maar eens kijken wat er aan de hand is en zie nog net dat mijn moeder uit de wc bevrijd wordt. Mijn moeder doet opgewonden haar verhaal, hoe ze hard op de deur had staan bonzen omdat ze het slot niet meer open had kunnen krijgen. Het hele café leeft mee. We bestellen een broodje, ik met kaas, zij met kroket. Het café zit vol, het is lunchtijd. Als de broodjes er zijn, neemt mijn moeder gelijk een hap van de gloeiend hete kroket. Oei, fout. Ze spuugt het weer uit. Ik probeer haar zo onopvallend mogelijk uit te leggen dat ze de kroket moet pletten tussen het broodje en dan het broodje met kroket en al moet eten. Ze pakt haar mes en vork en begint de kroket te ontleden. Niet op het broodje, het ding wordt gewoon op het bord uitgesmeerd. Ze had de aandacht al, maar nu helemaal. Nadat ze de kroket half en het broodje helemaal niet op heeft, spreid ze haar servet uit op de tafel en begint de restanten, inclusief garnering van sla, komkommer en sinaasappel, van haar bord over te brengen naar het servet. Als ik haar vraag waar ze mee bezig is, zegt ze dat ze het niet meer op kan en dat het zonde is om weg te gooien en dat ze  het meeneemt voor de vogeltjes. Ik probeer zo dwingend mogelijk tegen haar te flluisteren dat ze onmiddelijk moet ophouden met die flauwekul maar ze trekt zich er niets van aan en gaat vrolijk verder. Heel vrolijk. Op een gegeven moment ziet ze dat er een meisje aan de tafel naast ons met verbazing naar haar project zit te kijken en ze schiet hard in de lach, terwijl ze voor iedereen hoorbaar zegt: "dat kind daar denkt zeker dat ik helemaal gek ben". Op dat moment weet ik zeker dat ik nooit meer met haar ergens wat ga eten. Nooit meer. Ze pakt mijn servet ook en pakt haar pakketje nog wat beter in voordat ze het in haar zak stopt. Ze kijkt er heel triomfantelijk bij, alsof ze feilloos in de gaten heeft dat zij door haar schaamteloosheid de macht in handen heeft.  Ik zeg er niets meer over om te voorkomen dat we nog meer aandacht krijgen dan we al hebben.
Vanavond, als ik het verhaal vertel aan mijn man, zwak ik het "nooit meer" alweer af. Maar als er een volgende keer komt, zal ik haar van te voren zeggen dat ze niet zo smerig moet gaan zitten doen met geplette kroketten in servetjes.

Mijn moeder krijgt post, een brief van een kleinzoon en tekeningen van een paar achterkleinkinderen. Ze is er tot tranen toe door geroerd en zegt dat ze dan vast hele mooie kerstkadootjes hebben gehad. Ze realiseert zich ook weer even dat haar lot hard is: ze kan er niet meer heen.

Ik eet thuis met de bedoeling laat weer naar mijn moeder te gaan maar als ik dan zie dat het enorm begint te sneeuwen rijden we vroeg in de avond alweer terug. Er is veel sneeuw en gladheid voorspeld en "ze" houden woord: we doen ongeveer drie keer zo lang over de rit als normaal en bij mijn moeder moeten we gelijk met de sneeuwschuif aan de gang.