19 April

De dag begint geweldig: ik heb gelijk een knallende ruzie met mijn moeder vanmorgen. Als ik probeer haar hond van haar bed af te krijgen omdat die uitgelaten moet worden en mijn moeder hoestend en proestend zegt daar te ziek voor te zijn, probeert het beest me te bijten waarop ik hem een flinke tik verkoop. Natuurlijk krijg ik dan vervolgens de volle laag van mijn moeder, die het volstrekt normaal schijnt te vinden dat haar hond mij bijt, maar in alle staten is dat ik hem daarvoor afstraf. Ze neemt de hond als een baby in haar armen en gaat tegen mij tekeer, waarop ik natuurlijk flink uit mijn slof schiet en zeg dat ze lekker dood kan vallen met dat k*tbeest van d'r. Ik sla vervolgens zo hard met een aantal deuren dat de kalk uit de muren valt en ga daarna met een beker koffie achter in de tuin zitten uitblazen. De verleiding om in de auto te stappen en heel hard en heel ver weg te rijden is groot. Heel groot. Maar de knop moet om, want weg gaan is geen oplossing. Ik weet dat ze ziek is en niet toerekeningsvatbaar. Die hond is haar baby en ik fungeer als pispaal, ondanks, of misschien wel juist omdat ze voor een groot deel afhankelijk is van mij en ik haar vooralsnog uit een verpleeghuis houd. Ik moet proberen mijn eigen emoties even uit te schakelen want in dit geval leiden ze tot niets. Maar makkelijk is het niet.

Dus even later maak ik koffie voor haar, laat ik haar hond uit, antwoord ik braaf 30 keer op haar vragen of ik goed geslapen heb en help ik haar met aankleden als ze dit keer met een onderbroek over haar spijkerbroek heen rond loopt. Alsof er niets is gebeurd. De ochtendrituelen van opstaan, beesten verzorgen, haar aankleden en ontbijten duren inmiddels bijna de halve ochtend. Soms verdenk ik haar ervan expres heel erg te treuzelen. Op die manier zou ze zich kunnen wreken voor haar afhankelijkheid. Maar waarschijnlijk is ze er te ver voor heen en kan ze zoiets niet eens meer verzinnen. Maar ergerlijk is het wel. Als ik probeer haar fatsoenlijk in de kleren te krijgen, moet ze tussendoor steevast een paar keer naar de wc. Ze gaat ook altijd in de weg staan, ook net of ze dat expres doet. Als ik de afwasmachine leeg ruim gaat ze zo staan dat ik met de spullen nauwelijks meer bij de kast kan. Ik verzucht wel eens tegen mijn man dat ze mijn moeder als martelwerktuig zouden kunnen inzetten. Af en toe word ik gek van d'r. En dan te bedenken dat het voorlopig alleen nog maar erger gaat worden ......

Als T van de thuiszorg er is, kan ik even mijn gal spuien en daarna gauw naar de apotheek waar ik op advies van haar een 'proefpakketje incontinentiemateriaal' vraag. Dat gaat zomaar niet. Ik moet mee naar een achteraf kamertje waar ik een soort spoedcursus luierkunde krijg en allemaal vragen moet beantwoorden over het soort incontinentie, de frekwentie, de ernst en de hoeveelheid om uiteindelijk een paar proefmonsters mee te krijgen, waaronder een luierbroekje. Zo'n ding dat ik me nog goed herinner als uitkomst toen mijn kinderen half zindelijk waren. Daarna koop ik in het dorp een pyama voor mijn moeder en op de terugweg bereid ik me voor op mijn verhaal aan haar om te verklaren waarom ik een pyama en luiers voor haar heb gehaald. Ik stel me voor dat het verschrikkelijk vernederend voor haar moet zijn, maar ik vind het voor mezelf ook wel redelijk lastig (om maar eens een understatement te gebruiken).
Gelukkig heeft T in de tussentijd mijn moeder al een beetje voorbereid en samen doen we er zo luchtig mogelijk over. Ik zeg dat de apotheek dit heeft aangeraden als iets wat zo makkelijk is en dat ze het gewoon kan proberen, ook al is ze er misschien nog niet aan toe. En die pyama valt gelukkig ook in goede aarde, hoewel ik me dan nog niet kan voorstellen hoe ik haar in vredesnaam die pyama kan laten aantrekken. Ze heeft nog bijna nooit een pyama aangehad en is daar nogal trots op.

's Middags moet ik weg en ik kom pas na het eten terug. We drinken nog wat en dan moet het gebeuren, de pyama en het luierbroekje. Met kromme tenen instrueer ik haar. Ze stribbelt niet tegen, maakt alleen een opmerking dat ze wel een baby lijkt als ze het luierbroekje bekijkt. Ik zeg tegen haar dat het ding inderdaad niet al te charmant afkleedt, maar dat het misschien wel gemakkelijk is en dat ze het in ieder geval maar eens moet uitproberen. That's it. Uiteindelijk kruipt ze met luierbroekje en pyama onder haar dekbed-plus-zeven-dekens (dat ze niet stikt snap ik niet). Het valt me reuze mee en eigenlijk is dit ook wel weer een teken dat ze zichzelf niet meer is. Mijn echte moeder had dit nooit geaccepteerd.

20 April

Ik zit al een hele tijd te wachten tot het eerste groene blaadje aan de grote beukenbomen voor het huis komt. Vandaag dus. Als die bomen groen worden is dat altijd een teken dat de winter definitief achter de rug is. Maar veel meer heugelijk nieuws is er niet te melden.
Het ochtendritueel verloopt tergend langzaam en gaat bijna naadloos over in het tussen-de-middag ritueel als T komt. Zo gepokt en gemazeld en professioneel als ze ook is, zelfs zij slaakt af en toe een zucht en kijkt vertwijfeld naar de hemel, alsof daar dan misschien toch een verlosser vandaan komt. Zoiets simpels als een gebitsprothese indoen, om maar een voorbeeld te noemen, kost een kwartier omdat mijn moeder kwaad wordt dat ik erover begin, vervolgens het gebit terug stopt in het bakje en daar haar stukjes geschilde peer bij in propt, vervolgens haar andere prothese ook uit haar mond haalt en strijdlustig zegt: "zie je wel dat ik hem in heb?" en dan vindt dat we geduld moeten hebben omdat zij eerst haar neus moet snuiten, waarop ze een maandverbandje pakt om de daad bij het woord te voegen.
Ik vraag aan T hoe het zou gaan als ik er niet was. Zonder twijfel zou er dan een crisisteam komen en zou mijn moeder gedwongen opgenomen worden, zegt T. Ik probeer het me voor te stellen: mijn moeder, vastgebonden (anders krijgen ze haar niet mee), scheldend en schreeuwend, op haar hielen gevolgd door een keffende hond. Moet ik dat op mijn geweten hebben? Waarschijnlijk gaat het in werkelijkheid iets minder dramatisch, maar toch .....

Eerst maar eens werk maken van extra hulp, dus ik zoek het nummer van het wmo loketje en zie dan dat die toevallig vandaag een spreekuur hebben. En aangezien ik toch naar de apotheek moet voor de luierbroekjes, ga ik gelijk maar naar dat spreekuur om daar eens te vragen wat er mogelijk is. Maar zodra ik in het kamertje zit en tegen de mevrouw tegenover mij vertel hoe de situatie is, krijg ik tot mijn afschuw een huilbui die ik met geen mogelijkheid tegen kan houden. Het is niet zo dat ik een principieel tegenstander van huilen ben, maar deze komt onverwacht en ik schrik ervan als ik me realiseer hoe zwaar de last inmiddels is geworden. Ik praat een tijdje met de mevrouw, die mijn moeder blijkt te kennen. Zo goed zelfs dat ik haar niets hoef uit te leggen over het karakter van mijn moeder. Ik krijg allerlei tips, maar eigenlijk maar één advies: laten opnemen. Na een klein half uur moet ik gaan omdat er iemand anders zit te wachten en ik sta met rode ogen (waarom heb ik m'n zonnebril in de auto laten liggen?) op straat.
Ik bel in de auto mijn man en zit gelijk weer te huilen. Ik voel me totaal leeg en opgebrand en radeloos. Nadat ik (met rode ogen en al, maar dat interesseert me al niet meer) bij de apotheek weer een proefmonster in een kleinere maat mee krijg, ga ik terug naar mijn moeder, die apatisch en met open mond op een halve meter afstand naar de tv zit te kijken. Ik voer haar nog wat paracetamol tegen de keelpijn en koorts en als ze vraagt of ik boos ben, zeg ik dat ik alleen maar overspannen ben, waar ik gelijk al weer spijt van heb, want wat kan zij er aan doen. Ik ga naar bed en slaap een paar uur, totdat ik de bel hoor en de thuiszorg op de stoep staat voor de maaltijdbegeleiding. Ik hou me stil. Ik hoor dat mijn moeder niet open doet en dat de thuiszorg mevrouw naar binnen gaat en met een hoog stemmetje, alsof ze het tegen een baby heeft, mijn moeder probeert te lokaliseren. Het huis is gehorig en vanuit mijn bed kan ik bijna letterlijk alles volgen. Ik hoor mijn moeder klagen dat er geen eten voor haar is. Ik hoor haar aan mijn deur, die gelukkig op slot zit, rammelen en mijn naam roepen. Ik hou me stil. Dan hoor ik de thuiszorg naar haar roepen dat ze het eten heeft gevonden, gewoon in de koelkast waar het altijd ligt. Mijn moeder blijft mij roepen en zoeken en ik hoor haar aan de thuiszorg vragen waar ik ben. Die denkt waarschijnlijk alleen maar dat ze zo snel mogelijk weer naar haar volgende cliënt wil, want ze reageert er niet op en roept mijn moeder aan tafel als het eten warm is. Binnen tien minuten is ze weer gevlogen. Ik wacht nog tien minuten en ga dan naar beneden, waar mijn moeder me al staat op te wachten. Ze is niet eens verbaasd dat ik toch in huis blijk te zijn. Ze klaagt dat er geen eten voor haar is. Als ik zeg dat ik toch echt eten ruik, antwoordt ze dat er alleen maar een piepklein hapje voor haar is, waarbij ze met haar vingers illustreert dat het echt een muizenhapje is. In de kamer staat een dienblad met een bord warm eten en een toetje ernaast. Ze heeft er waarschijnlijk een muizenhapje van gegeten en is het daarna vergeten. Ik probeer haar aan het eten te krijgen, laat de hond uit, verzorg de paarden en als mijn man om kwart voor acht komt heeft mijn moeder nog steeds nauwelijks gegeten.

We gaan proberen de thuiszorg drastisch uit te breiden naar vier keer per dag, zodat ik haar alleen maar een beetje in de gaten hoef te houden en de beesten verzorgen, maar verder het aan- en uitkleden, wassen en eten geven kan afschuiven. En we gaan toch proberen om haar naar de dagbehandeling of zoiets te krijgen. Het zal lastig worden maar we gaan proberen de huisarts een grotere rol te laten spelen dan hij tot nu toe heeft gedaan. Misschien heeft hij meer invloed op mijn moeder.
Mijn moeder voelt aan dat ik niet goed in m'n vel zit en hangt om me heen. Ik vind het zó zielig als ik haar zo zie. Ze is een kreng, dat is ze altijd geweest, maar deze shit gun je niemand.
Als het bedtijd is, doet ze gedwee haar luier en pyama aan en gaat in bed liggen, bij de tv die ongetwijfeld morgenochtend nog steeds aan staat. Ik heb dan eindelijk de rust om lekker een douche te nemen en daarna alles nog even van me af te schrijven.

22 April

Mijn moeder ligt de hele ochtend in bed, ze ligt te hoesten en heeft koorts. Vanmiddag gaan we dus maar even naar de huisarts, die een keelontsteking constateert en haar antibiotica voorschrijft. Onderweg naar de huisarts zegt ze dat ze zo gelukkig is thuis, dat ze hoopt dat ze nog heel lang thuis kan blijven. Met T overleg ik over uitbreiding van de thuiszorg. Zij gaat het bij de coördinator aanvragen.
Als ik vanavond mijn moeder naar bed help, moet ze haar pyama en ook weer een luierbroekje aan. Als ze haar onderbroek uit heeft gaat ze wijdbeens staan, houdt haar onderbroek in een prop tussen haar benen en plast er in. "Zonde om in die schone broek te plassen" zegt ze erbij. Ik ben te geshockeerd om er iets van te zeggen.

Dankzij mijn vriendin K, die mij vaker op de hoogte houdt van interessante programma's, kijk ik naar de documentaire "Van later zorg" van Claire Pijman (hier te zien: http://player.omroep.nl/?aflID=10871004&silverlight=true). Het gaat over de worstelingen van een mantelzorger die haar demente moeder verzorgt. Erg herkenbaar, hoewel er natuurlijk ook duidelijke verschillen zijn: zij wil graag voor haar moeder zorgen, ik zie domweg geen andere oplossing, behalve opname in een verpleeghuis.

25 April

Vandaag ben ik veel weg. Fysiek dan, want de stress blijft. Ik regel dat er extra hulptroepen komen, in de vorm van een kennis, een buurvrouw, een kleinkind. Allemaal om te checken of mijn moeder niet stilletjes in een hoekje eenzaam zit te zijn of rare dingen doet en om te zorgen dat de hond uitgelaten wordt. Dit is los van de thuiszorg die ook twee keer per dag komt om mijn moeder aan te kleden en eten te geven. Allemaal goed geregeld dus, zou je denken.
Wij hebben een zeilbootje gekocht, zodat we met de kinderen toch nog wat vakantiegevoel kunnen beleven zonder ver en lang weg te hoeven, want dat zit er waarschijnlijk toch niet in. Vandaag gaan mijn man en ik samen de boot halen. Wij, en iedereen, vinden dat dit moet kunnen. Het is prachtig weer en heerlijk om even met z'n tweeën te zijn maar echt gerust ben ik niet. Tegen drie uur 's middags krijg ik een berichtje van de buurvrouw dat mijn moeder nog in haar pyama zit. En als ik om half negen thuis ben, zit mijn moeder inderdaad nog steeds in haar pyama, staat haar ontbijt onaangeroerd op haar nachtkastje, heeft ze haar antibiotica niet gehad. Van te voren had ik alles wat er het weekend moest gebeuren tot in detail opgeschreven en in het zorgdossier gedaan. Lang leve de thuiszorg! Wat heeft het voor zin die zorg uit te breiden naar vier keer per dag als ze zo onzorgvuldig zijn?