26 Oktober

Vanmorgen heb ik gelijk de dierenarts gebeld maar die bleek net met vakantie. Vervolgens belde mijn moeder met de mededeling dat het allemaal goed ging met de paarden, dat ze er vannacht nog een paar keer uit was geweest om ze eten te geven en het oude hooi weg te gooien. In gedachten zag ik het plaatje alweer helemaal voor me: mijn moeder met haar lange witte haren als een soort spook door de nachtelijke regenbuien, balancerend op haar lage schoenen door de modder, met plukken hooi in haar trui die vervolgens door het hele huis verspreid worden. Die dierenarts moet er wel komen maar hij moet ingelicht worden over de situatie daar en dat kan toch het beste met haar eigen vertrouwde dierenarts. Aangezien er geen acute nood lijkt, kijken we het nog maar een weekje aan.
Mijn moeder vroeg mij vervolgens of ik haar 's morgens had gebeld over die 'jongen die allemaal mensen heeft vermoord' of dat dat iemand anders was geweest. Nee, ik had haar niet gebeld maar ik deed de suggestie dat ze misschien iets op de tv had gezien. Maar nee, dat was het niet, ze wist het zeker: terwijl ze nog in bed lag was ze gebeld. Toen ik vroeg of ze dan een telefoon bij haar bed had zei ze "nee, ik heb een tv bij mijn bed en ze belden via de tv". Na nog wat doorpraten bleek het te gaan over een item in het journaal dat ik zelf ook had gezien.

Vanavond zijn we nog even bij haar gaan koffie drinken omdat ik me toch een beetje zorgen maakte na weer een raar telefoontje. Maar ze was in redelijke doen, hoewel ik me ook realiseer dat wat ik nu "redelijk" noem een jaar geleden zonder meer "zeer zorgwekkend" zou hebben geheten. Ze vergist zich doorlopend met woorden, we moeten alles steeds herhalen en ze zegt hele vreemde dingen, waarbij je maar moet gokken wat ze ongeveer bedoelt. We hebben het even over het onderzoek gehad en ze vertelde dat haar vriendin had gezegd dat ze alle geboortedata van haar kleinkinderen uit haar hoofd moest leren omdat ze dat vast zouden vragen. Maar dat vond ze gelukkig onzin en bovendien, zei ze, "kan ik dat niet eens onthouden, al zou ik het willen". En dat is dan ineens weer zo'n helder moment waarin ze bijna 'scherpzinnig' uit de hoek komt.

27 Oktober

Een lange en zware dag. Het begon met een telefoontje om 04.37 uur waardoor we gelijk rechtop in bed zaten. Het was mijn moeder met de vraag waar ik bleef want het was volgens haar toch al de hoogste tijd om te gaan. Ik zei dat het nog midden in de nacht was en toen was haar antwoord dat dan de klok zeker verkeerd stond. Maar ze zou nu toch nog maar even naar bed gaan. Het duurde minstens een uur voordat ik weer sliep en toen had ik nog maar heel even tegoed voordat ik er echt uit moest. Een gestresste rit door een drukke ochtendspits waarbij ik haar steeds probeerde te bellen omdat ik bang was dat ze nog in diepe slaap zou zijn en we te laat zouden gaan komen. Ik kreeg steeds geen gehoor maar dat was logisch want toen ik bij haar aan kwam was ze al druk bezig om de stallen schoon te maken. Ik wilde gauw de hond gaan verzorgen en die bleek nog 'in bed te liggen' (letterlijk) en daar trof ik weer een verschrikkelijke stinkbende aan, onder andere beschimmelde druivensap in een schaal op de grond, waarschijnlijk was die een paar dagen geleden voor de hond bedoeld geweest. En te oordelen aan de uitwerpselen in het vloerkleed was de hond ook weer niet tijdig uit geweest. Maar er was geen tijd om me daar lang over op te winden dus ik heb de hond maar onder de arm mee naar beneden genomen, eten gegeven en uitgelaten. Mijn moeder was inmiddels weer binnen en ik zag dat ze niet de schone broek had aangetrokken die ik voor haar had klaargelegd maar een andere, kapotte broek. Ik zei er wat van en toen kreeg ik de wind van voren, ze vond dat er niks mis was met de broek die ze aan had en toen heb ik het maar zo gelaten. Vervolgens kon ik haar nog net op tijd weerhouden van kleefpasta op haar tandenborstel smeren in plaats van tandpasta. Uiteindelijk reden we richting ziekenhuis en toen zag ze ineens het gat in haar broek en vroeg waarom ik geen broek zonder gat voor haar had klaargelegd.

Op de poli geriatrie, ook wel geheugenpoli genaamd, kreeg mijn moeder eerst een gesprek met een geriater-in-opleiding. Een hele aardige, jonge vrouw maar eerlijk gezegd had ik liever een aardige, oudere man gezien, vanwege het natuurlijke overwicht op mijn moeder. Na een gesprek van ongeveer een half uur kreeg mijn moeder nog een lichamelijk onderzoek. Ondertussen moest ik in de wachtkamer wachten en een vragenlijst invullen met vragen zoals bijvoorbeeld of mijn moeder dingen kwijt raakte (nooit, zelden, soms, vaak, altijd).  Daarna kreeg ik een gesprek met deze arts terwijl mijn moeder een gesprek met een verpleegkundig specialist had, ook van ongeveer een half uur. Vervolgens kreeg ik ook nog een gesprek met de verpleegkundig specialist en uiteindelijk hadden mijn moeder en ik samen een eindgesprek met de arts. En daar liep het enigszins uit de hand. De arts begon met te zeggen dat er duidelijk wel een probleem was, dat het zeer waarschijnlijk de ziekte van Alzheimer was maar dat de laboratoriumonderzoeken en MRI scan nog meer duidelijkheid zouden geven. En toen begon ze ineens over dat het haar wel goed leek als er elke dag thuiszorg zou komen voor hulp bij wassen en aankleden. Ik snap werkelijk niet waarom ze daarover begon. Ik had wel gezegd dat mijn moeder zich niet vaak waste en niet vaak schone kleren aantrok maar dat dat kwam omdat zij dat niet nodig vond en zeker niet omdat zij er fysiek niet toe in staat zou zijn of zo. Een foutere suggestie had ze niet kunnen doen. Mijn moeder ontplofte zowat en ging gelijk tegen die arts tekeer. En tegen mij want, zo zei ze, ik had natuurlijk allemaal dingen zitten vertellen waardoor die arts nu met dit soort voorstellen kwam. Ik heb toen ook tegen die arts gezegd dat zo'n soort thuiszorg helemaal niet nodig was en dat ze dat prima zelf kon, dat ik me meer zorgen maakte over dat die hond niet vaak genoeg uitgelaten werd maar dat dat geen kwestie was van onwil of desinteresse van haar kant. Ik zei dat ik eerder dacht aan hulp die als een soort geheugensteuntje zou kunnen functioneren, zodat ze niet vergeet te eten of de hond uit te laten. Vervolgens deed de arts (onbedoeld) nog wat olie op het vuur door tegen mijn moeder te zeggen dat ze juist wilde proberen om haar zo lang mogelijk thuis te kunnen laten wonen en als ze daar niet aan zou meewerken zou ze misschien een keer .......... Tja, en toen kon ze haar zin echt niet meer afmaken. Mijn moeder begon te vloeken en te schelden en te roepen dat ze zich prima alleen kon redden en als ze dat een keer niet meer zou kunnen dat ze dan een kuil in het bos zou graven en er in zou gaan liggen. Tegen mij ging ze ook tekeer en alle dingen die ze me al mijn leven lang naar mijn hoofd heeft geslingerd passeerden de revue. Mijn bloed kookte zo ongeveer maar ik ben nergens tegenin gegaan om het niet nog erger te maken. Uiteindelijk heeft de arts ons haar kamer uitgewerkt met het verhaal dat we het maar moesten laten bezinken en dat we over een paar weken opnieuw zouden praten als de uitslagen van de onderzoeken er waren. We moesten bij de balie daarvoor een afspraak maken. Terwijl we daar stonden, in de wachtruimte dus, bleef mijn moeder tekeer gaan. Ze stampte met haar voeten, sloeg met haar vuisten op de balie en stond te vloeken en te schelden en tieren dat niemand iets over haar te vertellen had en dat ze er in geluisd was. Ik zag de mensen in de wachtkamer kijken en ik voelde even de verleiding om me letterlijk flauw te laten vallen in de hoop dat ik aan deze hel zou kunnen ontsnappen. Maar ik heb niets tegen haar gezegd en haar door laten razen. Uitgerekend op deze plek zou iedereen echt wel snappen wat er aan de hand was. Nadat we de afspraak hadden liep ze stampvoetend en vloekend achter me aan en sloeg met haar tas tegen de muren. De baliemedewerkster zei tegen ons toen we weg gingen: "sterkte met elkaar", lekker sarcastisch. En toen waren we nog maar halverwege het onderzoek.
Ik heb haar eerst meegenomen naar een rustig plekje, haar op een stoel gezet en gezegd dat ze eerst even rustig moest worden, dat ik haar alleen maar probeerde te helpen, dat ze moest proberen daar vertrouwen in te hebben, dat ik of wie dan ook niets tegen haar wil in kon doen. Dat hielp een klein beetje. Bij het laboratorium moest ze bloed laten prikken en in een potje plassen en dat laatste lukte niet, dat wil zeggen, er zat te weinig in dus het moest opnieuw. Wat dat betreft was het dus een geluk dat we erg lang moesten wachten op de MRI scan en intussen konden we dus bij het ziekenhuiscafé wat gaan drinken. Daar kwamen we toevallig kennissen van haar tegen en daar zijn we bij aan het tafeltje gaan zitten. Toen die mensen weg waren zat mijn moeder nog steeds hardop te vloeken, niet speciaal tegen iemand gericht maar meer in zichzelf: "godverdomme wat een gezeik" en dat bleef ze maar herhalen. Tenslotte heb ik haar voorgesteld even in het ziekenhuiswinkeltje te kijken in de hoop dat ze wat afgeleid zou worden en dat werkte wel een beetje. Ze heeft een hele zak vol snoep geschept.
Toen het eindelijk tijd was voor de MRI hoefden we daar gelukkig niet lang in de wachtkamer te wachten. Voor de MRI moest ze zich een heel eind uitkleden tot ze alleen nog onderbroek, t-shirt en sokken aanhad en het was behoorlijk koud daar. Ik mocht met haar mee. Ze moest op een soort bed gaan liggen en haar hoofd werd een beetje vastgelegd en ze kreeg een koptelefoon op tegen de herrie (ik ook trouwens) en vervolgens werd dat bed een ronde tunnel ingeschoven. Best wel een enge ervaring leek mij. Het duurde 15 minuten en ze is keurig stil blijven liggen waardoor de scan gelukkig in één keer goed was gegaan. Daarna moest ze nog een potje vol plassen en dat lukte nu gelukkig wel.

We verlieten het ziekenhuis precies zes uur nadat we er binnen waren gekomen en ik was heel erg moe. Ik durfde met haar niet meer over het onderzoek te beginnen uit angst dat er weer zo'n scheldpartij zou komen en toen we bij haar thuis waren heb ik gauw mijn zus gebeld en haar gevraagd of zij even wilde bellen om aan mijn moeder te vragen hoe het gegaan was. Ik was heel benieuwd naar wat mijn moeder als samenvatting van de dag zou vertellen. Dus vijf minuten later belde mijn zus en mijn moeder vertelde in eerste instantie alleen maar dat het zo koud was geweest in dat MRI apparaat en dat het wel drie kwartier had geleken en dat we pas over drie maanden de uitslag zouden krijgen. Na het nodige doorvragen van mijn zus hoorde ik mijn moeder uiteindelijk toch ook wel zeggen dat de arts wel had gezegd dat ze waarschijnlijk 'een soort Alzheimer' had. Die boodschap is dus wel bij haar blijven hangen.

Ik heb het onderwerp verder laten rusten, het was genoeg geweest voor vandaag. We hebben koffie gedronken, ik heb de hond eten gegeven en uitgelaten, haar was gedaan, de afwasmachine uitgeruimd, een magnetronmaaltijd voor haar opgewarmd en de belangrijkste gebeurtenissen van vandaag in haar map opgeschreven en toen was het tijd om te gaan. Ze heeft me een keer of vijf omhelsd en bedankt en gezegd dat ik zo'n lieve dochter was en toen heb ik gezegd dat ze een kreng van een moeder was maar gelukkig vatte ze dat als grap op en kon ze er om lachen (ik moet overigens bekennen dat er voor mij echt wel een kern van waarheid in deze 'grap' zat). In ieder geval was ze weer in een redelijk humeur toen ik eindelijk weg ging en dat is voor mijn eigen gemoedsrust ook wel zo prettig.

Het hing natuurlijk al duidelijk in de lucht maar toch is het wel heftig om een arts het woord "Alzheimer" te horen uitspreken. We moeten het inderdaad eerst maar even laten bezinken.

28 Oktober

Mijn moeder belde me vanmorgen. Ze vroeg hoe het met me ging. Ik zei dat het wel goed ging maar dat ik wel moe was en toen zei ze dat ze zich dat wel kon voorstellen want het was gisteren een vermoeiende dag geweest. Toen ik vroeg hoe het met haar ging en of zij niet heel moe was na alle onderzoeken gisteren zei ze "oh, nee hoor, ik heb nergens last van, met mij gaat het prima".
Gelukkig maar.

Vanavond, (nadat ik de film "Iris" had gezien waarbij ik af en toe mijn tranen niet kon bedwingen, tsjonge wat een drama), zag ik dat ze me had gebeld en ik belde haar terug. Het was half tien. Toen ze de telefoon opnam klonk ze vreselijk verward, ze kon totaal niet uit haar woorden komen. Ze zei dat ze boven had liggen slapen en ze vroeg hoe laat het was. Half tien, zei ik.   "Ja maar wat is het donker". "Ja, dat klopt, om half tien is het wel donker". "Oh, is het al half tien? Hoe kan dat nou, het is nog donker. Lig jij nog te slapen"? Ik hoorde geluiden op de achtergrond en vroeg of ze de tv aanhad. "Nee, dat is niet de tv, dat is dat programma ...........(ze kon niet op de naam komen). Hoe laat is het nou? Wacht even (ze ging even op de klok kijken). Het is geen half tien het is twee uur en dan één en dan nog iets (21.37). Oh, nu wordt het ineens licht, er is zeker iets met de lampen aan de hand (waarschijnlijk werd het tv-beeld ineens lichter). Ga jij nog slapen? Het is zeker nog vroeg want het is nog donker buiten".
En zo ging het nog even door. Ze wist in ieder geval niet meer dat ze gebeld had en dus ook niet waarvoor.

Moest ik haar nou zeggen dat ze de hond nog moest uitlaten? Dat zou toch niet werken, ze zou vast zeggen dat ze dat straks wel zou doen, dat ze eerst nog even zou gaan slapen omdat het nog donker was. Ik heb haar maar gezegd dat ze maar weer lekker verder moest gaan slapen en dat we elkaar morgen wel weer spreken.

29 Oktober

Vanmiddag, na de boodschappen en de was, hebben we koffie gedronken en zitten praten. Mijn moeder was heel erg helder en praatte open over haar ziekte. We hebben het bijvoorbeeld gehad over hoe het zou zijn als je je kinderen niet meer herkent. Zou je je dat dan nog af en toe realiseren of is het zoiets als "wat niet weet wat niet deert"? Ze vertelde dat ze vanmorgen wakker werd en dat ze voelde dat ze in de war was en dat ze toen bewust nog maar is blijven liggen. Ze wist ook gisteravond dat ze in de war was over de tijd maar ze was gewoon niet bij machte om de zaken op de juiste manier te zien. Er zitten gaten en om die gaten op te vullen maken haar hersens andere verbindingen en die zijn soms gewoon fout. Zo'n idee heeft ze erover. Ze weet dat ze af en toe rare dingen zegt en ze vindt dat we daar dan maar met z'n allen om moeten lachen. Maar ik heb haar ook gezegd dat ze zich soms achteraf wel realiseert dat ze iets raars heeft gezegd, maar op het moment zelf ziet ze daar toch meestal niet de humor van in, dus dat 'samen lachen' is dan wel lastig. Ze is ook vaak woorden kwijt, zei ze, dan weet ze wel wat ze wil zeggen maar ze kan de woorden niet meer vinden. Ze zei dat het zoiets was als wanneer je een vreemde taal spreekt en de vertaling van een woord of zin gewoon niet meer weet.
Ik heb mijn jongere zus gebeld, die had ze al een tijdje niet meer gesproken en ik was benieuwd wat ze zou vertellen. Het hele verhaal kwam eruit. "Ik heb Alzheimer maar dat is niet zo erg" zei ze. Ik fluisterde haar toe dat ik het best wel erg vond en toen zei ze er door de telefoon gelijk achteraan "nee, eigenlijk is het wel erg". Ze heeft ook met mijn zus lang zitten praten. Mijn zoon kwam toevallig ook nog even langs en die was ook al verrast over zoveel openheid en helderheid.
Gelukkig kan dit dus ook. Het maakt het contact een stuk aangenamer dan wanneer ze doet alsof er niets aan de hand is.

31 Oktober

Vanmiddag hebben we de slaapkamer van mijn moeder leeggeruimd en de stinkende vloerbedekking eruit gehaald. Ook hebben we in één van de andere kamers een bed in orde gemaakt voor onszelf met het idee dat wij daar kunnen slapen als dat zo uit komt. Er speelt namelijk al een hele tijd vaag een dilemma door ons hoofd: we zitten nu al in de fase dat ze het niet meer zonder hulp redt maar binnenkort (of misschien iets langer)  zal een situatie ontstaan waarin mijn moeder niet meer alleen kan wonen en dan zijn er nog maar twee opties, namelijk OF zij gaat naar een verpleeghuis OF er komt iemand bij haar in huis. We hebben nog niets besloten maar we willen gewoon af en toe even 'aftasten' hoe die laatste optie eventueel zou kunnen uitwerken (of wij daar zelf bij kunnen overleven). Over al deze ideeën hebben we nooit met één woord met mijn moeder gesproken, we willen eerst zelf zeker zijn voordat we dat ter sprake brengen.
Toen we koffie zaten te drinken zei mijn moeder ineens: "dus dit is nu definitief hè, dat ik beneden ga slapen en dat jullie hier blijven wonen." Huh??? Wij keken elkaar aan met een blik van "waar haalt ze dat nou weer vandaan?" Ik zei toen dat dat helemaal niet kon, dat we ook nog kinderen hadden ("Oja, dat is waar ook" zei ze toen) en dat de slaapkamer beneden alleen maar tijdelijk is totdat het boven klaar is. We hopen natuurlijk dat ze over een tijdje niet meer naar boven wil, maar dat hebben we nooit tegen haar gezegd.
We hebben bij haar gekookt en gezamenlijk gegeten. En steeds begon ze er weer over dat het zo 'fijn voor ons was dat we nu boven woonden, nu hoefden we niet meer naar huis'. En steeds weer hebben we gezegd dat we daar niet woonden. Misschien is het helemaal niet goed en gaat ze er nu op rekenen of aan wennen maar we zijn daar vanavond gebleven, deels uit nieuwsgierigheid hoe dat gaat, deels omdat we morgen toch weer daar in de buurt moeten zijn.

1 November

Vanmorgen, terwijl we zaten te ontbijten, vroeg mijn moeder of we ergens gebakjes wilden gaan kopen. Ze wilde vieren dat we nu definitief bij haar waren ingetrokken. Ik zei gelijk dat we alleen een nachtje daar hadden geslapen en dat we niet bij haar waren ingetrokken, dat dat ook niet zou kunnen vanwege de kinderen. En ik vroeg of ze het zou willen dat we bij haar zouden intrekken. "Nou nee hoor, maar ik zou jullie er niet uitgooien als jullie hier zouden wonen" was haar antwoord. En zo verdraait mijn moeder vaak de verhoudingen. Alsof ik sta te trappelen om haar afwas te doen, haar naar de dokter te rijden, haar boodschappen te doen. Alsof ze mij een gunst verleent door mij toe te staan haar rekeningen te betalen en haar belastingaangifte te doen.
Omdat we gisteren haar slaapkamer hadden uitgemest had ik nog een paar volle vuilniszakken met kleren die ze al eeuwen niet meer gezien had, vooral truien waar geen eer meer aan te behalen viel. Ik wilde ze niet zomaar weg doen (had ik het maar wel gedaan) en ging met haar even kijken wat er weg kon. Niks dus. Alles moest bewaard, want het was nog bruikbaar. En toen ik zei dat ze het ook aan het Leger des Heils of Vluchtelingenwerk kon geven vond ze dat het wel duidelijk was dat ik van een andere generatie was. En toen ik zei dat haar huis op deze manier altijd een pakhuis zou blijven zei ze "nou, dan heb jij tenminste wat te doen als ik dood ben". Achteraf kan ik nog lachen ook om zo'n reactie maar op zo'n moment zelf moet ik me beheersen om niet acuut mijn biezen te pakken en haar helemaal in haar sop gaar te laten koken.

We moesten weg en kwamen later in de middag nog bij haar langs. Toen zat ze net thee te drinken met een kennis uit de buurt, die nogal de neiging heeft alles te willen weten en overal wat van te vinden. En vanmiddag zat ze dus van alles over mijn moeder tegen mij te zeggen, zoals "ze zei dat ze opnieuw bloed moest laten prikken" (nee, de urinetest moet opnieuw want het ziekenhuis is die kwijt geraakt) en dat "ze heeft vorige week twee dierenartsen gebeld" (nee, dat heb ik gedaan en de dierenarts komt morgen). Voordat ik het goed en wel in de gaten had lokte ze het uit dat ik met haar over mijn moeder zat te praten waar mijn moeder bij was en dat was behoorlijk genant eigenlijk. Daar wil ik in het vervolg dus ook niet meer aan meedoen.